België heeft alles in handen om HPV gerelateerde kankers sterk terug te dringen. We hebben een veilig en doeltreffend vaccin. We hebben screening die almaar beter wordt. En we hebben zorgverleners die elke dag het verschil maken.
Toch blijven we achterop hinken. Niet omdat de wetenschap faalt, maar omdat het beleid te versnipperd blijft en we onvoldoende sturen op meetbare resultaten.
Vorige legislatuur diende ik in de Kamer een resolutie in om HPV kankers uit te roeien. Die resolutie vertrok van een eenvoudige logica: als de Wereldgezondheidsorganisatie en Europa duidelijke doelen zetten, dan moeten wij die ook durven vertalen naar een concreet plan, met verantwoordelijkheid, timing en opvolging.
HPV preventie werkt, als je ze volledig uitrolt
De wereldwijde strategie is duidelijk: vaccinatie, screening en tijdige behandeling vormen samen één keten. Als één schakel zwak is, verlies je effect.
België zet stappen. Jongeren krijgen in de gemeenschappen de kans om zich via school te laten vaccineren. En sinds 1 januari 2025 werd de screening op baarmoederhalskanker gemoderniseerd door de HPV test als primaire screening te vergoeden voor de juiste leeftijdsgroepen.
Dat is vooruitgang. Maar het volstaat niet als we tegelijk grote verschillen tussen regio’s laten bestaan en als we geen gecoördineerd plan hebben dat de lat hoog genoeg legt.
Waar het vandaag misloopt
Geen samenhangend nationaal kader
België werkt met regionale vaccinatieprogramma’s en verschillende aanpakken. In de praktijk betekent dat: verschillende instroomleeftijden, verschillende systemen voor opvolging, en verschillende resultaten.
De vaccinatiegraad blijft te laag, zeker bij jongens en in sommige regio’s
We halen de internationale doelstellingen niet. En het nationale gemiddelde verbergt grote regionale verschillen.
Te veel drempels voor wie de schoolvaccinatie mist
Wie net naast het aanbod grijpt, botst te vaak op onduidelijkheid, extra kosten of een administratief kluwen. Preventie faalt als ze niet vanzelfsprekend en toegankelijk is.
Communicatie blijft te versnipperd
We moeten weg van losse campagnes en naar één heldere boodschap: HPV vaccinatie is kankerpreventie, voor iedereen.
Wat ik voorstel: een interfederaal HPV plan met 4 duidelijke werven
Dit is geen nieuwe bureaucratie. Integendeel: dit is net hoe je verspilling vermijdt en met dezelfde middelen meer gezondheidswinst boekt.
1) Eén interfederaal HPV plan met doelstellingen en jaarlijkse rapportering
Maak afspraken in de Interministeriële Conferentie Volksgezondheid en leg meetbare doelen vast. Niet alleen intenties, maar ook opvolging: vaccinatiegraad, deelname aan screening, en daling van HPV gerelateerde kankers.
2) Vaccinatiegraad omhoog bij meisjes én jongens, met gerichte focus op onder gevaccineerde groepen
Dat betekent: betere uitnodiging en herinnering, extra inzet waar de vaccinatiegraad achterblijft, en samenwerking met scholen, CLB’s, huisartsen en apothekers.
3) Inhaalvaccinatie logisch en betaalbaar maken
Wie het vaccinatiemoment mist, moet een echte tweede kans krijgen zonder drempels. Dat geldt zeker voor jongeren en voor groepen met verhoogd risico.
4) Screening maximaal toegankelijk maken, met een moderne aanpak
De overschakeling naar primaire HPV screening is een belangrijke stap. Nu moeten we zorgen dat mensen ook effectief deelnemen, met duidelijke uitnodigingen, herinneringen en een aanpak die ook kwetsbare groepen bereikt.
Waarom dit liberaal en sociaal tegelijk is
Dit is precies het soort beleid waarin een performante overheid het verschil maakt: preventie is efficiënter dan genezen, bespaart menselijk leed én vermijdt zware zorgkosten later.
En het is ook een kwestie van gelijke kansen: je gezondheid mag niet afhangen van je postcode, taalrol of of je toevallig het juiste moment op school hebt meegemaakt.
Besluit
We kunnen HPV kankers terugdringen tot een zeldzaamheid. Maar dan moeten we de versnippering overstijgen en kiezen voor één plan met duidelijke doelen.
Geen symboolpolitiek. Wel resultaten. Het plan ligt er, dus minister Vandenbroucke heeft geen enkele reden om te talmen.
Links
De Specialist: mijn resolutie over het uitroeien van HPV kankers