Vlaanderen staat voor een paradox. We vragen van burgers en bedrijven flexibiliteit, digitalisering en efficiëntie, maar onze overheid blijft te vaak werken volgens structuren en processen uit de vorige eeuw. Het debat wordt dan snel herleid tot “besparen” versus “de publieke sector afbouwen”. Dat is een valse tegenstelling. De echte vraag is: hoe maken we de overheid performanter, zonder aan kwaliteit in te boeten?
Een liberale visie vertrekt niet van minder overheid, maar van een overheid die doet wat nodig is, en dat goed doet. In Vlaanderen betekent dat vandaag één ding: structureel efficiënter werken. Niet met kaasschaafpolitiek, wel met hervormingen die blijvend rendement opleveren.
Efficiëntie is geen ideologie, maar verantwoordelijkheid
Vlaanderen beschikt over sterke administraties, gemotiveerde ambtenaren en een hoge mate van expertise. Maar tegelijk zien we:
overlappende agentschappen,
parallelle IT-systemen,
procedures die maanden duren waar weken volstaan,
en een personeelsstructuur die onvoldoende meebeweegt met noden.
Dat kost geld, tijd en vertrouwen. En precies dat vertrouwen is cruciaal in tijden van begrotingsdruk en maatschappelijke verandering.
Een efficiëntiewinst van 5% over de hele Vlaamse overheid is geen radicale eis. Het is een realistische doelstelling, op voorwaarde dat we durven hervormen.
Drie concrete hefbomen voor een performantere Vlaamse overheid
1. Minder structuren, meer duidelijkheid
Vlaanderen telt een kluwen van departementen, agentschappen, verzelfstandigde entiteiten en intermediaire structuren. Historisch gegroeid, vaak met goede bedoelingen, maar vandaag te complex.
Concrete voorstellen:
Fusie van agentschappen met overlappende opdrachten (bv. inspectie, vergunningen, ondersteuning).
Eén duidelijke eindverantwoordelijke per beleidsdomein.
Afschaffen van structuren die vooral coördineren, maar weinig beslissen.
Minder structuren betekent snellere beslissingen en minder overhead, niet minder dienstverlening.
2. Digitalisering als hefboom, niet als bijproject
Digitalisering in de Vlaamse overheid gebeurt vandaag te vaak versnipperd. Elk agentschap ontwikkelt eigen tools, loketten en databanken. Dat is duur en inefficiënt.
Concrete voorstellen:
Eén Vlaamse digitale ruggengraat voor dossiers, betalingen en communicatie.
“Once only”-principe afdwingen: burgers en bedrijven leveren gegevens één keer aan.
Automatisering van standaardbeslissingen (premies, erkenningen, verlengingen), met menselijke tussenkomst enkel waar nodig.
Dit vergt investeringen, maar levert structurele besparingen én betere service op.
3. Een modern personeelsbeleid dat meebeweegt
De grootste kost in de overheid is personeel. Net daarom moeten we daar verstandig mee omgaan.
Concrete voorstellen:
Interne mobiliteit tussen administraties actief stimuleren.
Omscholing naar knelpuntfuncties (digitale profielen, vergunningverlening, inspectie).
Natuurlijke afvloeiing benutten om taken te hertekenen, niet automatisch te vervangen.
Dit is geen aanval op ambtenaren. Integendeel: het is een erkenning dat talent beter ingezet kan worden.
Geen besparing om te besparen, maar ruimte om te investeren
Een efficiëntere overheid is geen doel op zich. Ze creëert budgettaire ruimte voor wat écht telt:
onderwijs,
innovatie,
infrastructuur,
en een competitieve economie.
Wie vandaag elke euro wil vastklikken in bestaande structuren, ontneemt Vlaanderen net de slagkracht om te investeren in de toekomst.
Een liberale conclusie
Een slankere Vlaamse overheid is geen neoliberaal dogma, maar goed bestuur in de 21e eeuw. Door 5% efficiënter te werken, kunnen we beter dienen, sneller beslissen en meer vertrouwen herstellen — zonder sociale afbraak of blinde besparingen.
Dat vraagt politieke moed. Maar ook eerlijkheid: hervormen is geen aanval op de overheid, het is zorg dragen voor haar toekomst.